Sayın Üyemiz,

1. ESPR Kapsamında İmha Yasağına İlişkin İkincil Mevzuatlar

2. Ukrayna 2026 Yılı İhracat Kısıtlamaları

3. Mısır/Sıcak Haddelenmiş Yassı Çelik Ürünleri Korunma Önlemi Soruşturması

4. İran'a Tüketim Amaçlı Soya Fasulyesi İhracatı

5. Birleşik Krallık SKDM İkincil Mevzuat Düzenlemeleri

Konularını içeren duyurularımızın detayları ekte sunulmuştur.

Bilgilerini rica ederim.

Ümit SEZER
Genel Sekreter

1. ESPR Kapsamında İmha Yasağına İlişkin İkincil Mevzuatlar

Türkiye İhracatçılar Meclisinden (TİM) iletilen yazıda Ticaret Bakanlığından alınan bir yazıya yapılan atıfla, döngüsel ekonomiye geçişte belirlenecek olan ürün-bazlı eko-tasarım kurallarının genel çerçevesini çizen Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Tüzüğü (ESPR) 28 Haziran 2024 tarihinde yasalaştırıldığı bildirilmektedir. ESPR'nin, eko-tasarım kurallarının belirlenmesine yönelik bir çerçeve oluşturmanın yanı sıra, işletmeler tarafından satılamayan tüketici ürünlerinin imha edilmesini AB genelinde önemli bir çevresel sorun olarak tanımlamakta ve bu uygulamayı önlemeye yönelik düzenlemeler getirmekte olduğu ifade edilmektedir.

Yazıda devamla, Tüzüğün, satılmayan ürünlerin imhasına ilişkin olarak giyim eşyaları, kıyafetler, aksesuarlar ve ayakkabılar için doğrudan bir imha yasağı getirdiği, buna karşılık, diğer tüketici ürünleri bakımından imha edilmesi halinde işletmelere yönelik şeffaflık ve raporlama yükümlülüğü getirildiği belirtilmektedir.

Bu kapsamda, Avrupa Komisyonu tarafından 9 Şubat 2026 tarihinde, ESPR kapsamında AB pazarına arz edilen ancak satılamayan tüketici ürünlerine yönelik iki ayrı ikincil mevzuat kabul edilmiştir:

• İmha yasağına ilişkin istisnaları düzenleyen Yetki Devri Tüzüğü,

• İmha edilen satılamayan tüketici ürünlere ilişkin açıklama yükümlülüğünü düzenleyen Uygulama Tüzüğü.

Söz konusu düzenlemelerle, stokların doğrudan imhası yerine şirketlerin stok yönetimini güçlendirmeleri, iade süreçlerini iyileştirmeleri ve yeniden satış, yeniden üretim, bağış veya yeniden kullanım gibi alternatifleri değerlendirmelerinin teşvik edilmekte olduğu ifade edilmektedir. İmha yasağı ve buna ilişkin istisnalar 19 Temmuz 2026 tarihinden itibaren AB pazarına ilgili ürünleri arz eden büyük ölçekli işletmeler için uygulanacağı ve 2030 yılı itibarıyla orta ölçekli işletmeleri de kapsayacağı bildirilmektedir.

İlave olarak, Yetki Devri Tüzüğü çerçevesinde, imhası yasak olan giyim eşyaları, kıyafetler, aksesuarlar ve ayakkabılar gibi ürünlere hangi durumlarda istisna tanınabileceğinin belirlendiği bildirilmektedir. Bu kapsamda, ürünün tehlikeli olması veya Birlik ya da ulusal mevzuata aykırılığı nedeniyle kullanım amacına uygun olmaması, fikri mülkiyet haklarını ihlal etmesi, teknik olarak onarılamayan ya da onarımı mümkün veya maliyet etkin olmayan hasarlı veya kusurlu ürünler ile en az sekiz hafta boyunca bağışa sunulmasına rağmen kabul edilmeyen ürünlerin imha yasağından muaf tutulduğu aktarılmaktadır. Ayrıca, sosyal ekonomi kuruluşlarınca teslim alınmış ancak yararlanıcı bulunamayan ürünler ve yeniden kullanıma hazırlanmasına rağmen talep görmeyen ürünler de bu istisnalar kapsamındadır.

Bu çerçevede, istisnalardan yararlanılabilmesi için işletmelerin ilgili gerekçeleri kanıtlayan belgeleri (teknik değerlendirme raporları, mahkeme kararları veya bağışa ilişkin kanıtlar gibi) beş yıl süreyle muhafaza etmesi ve imha işlemini atık hiyerarşisinin öncelik sırasına göre, geri dönüşümü diğer geri kazanım yöntemlerine (enerji geri kazanımı dahil) ve bertaraf işlemlerine göre önceliklendirerek gerçekleştirmesinin gerekmekte olduğu ifade edilmektedir.

Yazıda devamla, Uygulama Tüzüğünün ise, imha edilen satılamayan tüm tüketici ürünlerine ilişkin şeffaflık yükümlülüğünü düzenlediği belirtilmektedir. Buna göre, satılamayan tüketici ürünlerini doğrudan atık olarak bertaraf eden veya kendi adlarına bertaraf ettiren büyük ölçekli işletmelerin 2 Mart 2027'den itibaren (ve 19 Temmuz 2030'dan itibaren orta ölçekli işletmeler), bir önceki mali yılda atık olarak bertaraf edilen satılamayan ürünlere ilişkin bilgileri her yıl kamuya açıklamakla yükümlü olduğu bildirilmiştir.

Getirilen standart format uyarınca işletmelerin, imha edilen ürünlerin adet ve toplam ağırlığı, ürün kategorisi, ürünlerin imha edilme nedenini, atık işleme operasyonlarının türünü (yeniden kullanıma hazırlama, geri dönüşüm, diğer geri kazanım, bertaraf) ve bunların yüzdesel dağılımını, imhanın önlenmesi amacıyla alınan ve planlanan tedbirleri açıklamak zorunda olduğu aktarılmaktadır.

2. Ukrayna 2026 Yılı İhracat Kısıtlamaları

Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğünden iletilen yazıda, Kiev Ticaret Müşavirliğinden alınan yazıya yapılan atıfla, Ukrayna Bakanlar Kurulunun 31 Aralık 2025 tarihli ve 1795 sayılı kararıyla 2026 yılında ihracatı lisansa tabi olacak ürünler listesinde önemli değişiklikler yapıldığı ve söz konusu düzenlemelerin yürürlüğe girdiği bildirilmektedir.

Anılan düzenleme ile özellikle enerji ürünleri, değerli metaller, tomruk ve metal hurdaları gibi stratejik eşyanın ihracatının devlet kontrolüne alınarak "sıfır" ihracat kotası (fiili ihracat yasağı) ve lisans uygulaması getirilmiş olduğu, bu düzenlemelerin ülke içi arz güvenliğini sağlamak, savunma ve yeniden yapılanma süreçlerini desteklemek ve stratejik ürünlerin kontrolsüz şekilde ülke dışına çıkışını önlemek için olduğu, savaş sonrası dönemde kritik sektörlerin ham maddeye erişimde sorun yaşamaması ve ekonomik istikrarın korunmasının hedeflendiği kaydedilmektedir.

Yazının devamla, kritik stratejik önem taşıdığı belirtilen enerji ürünlerinde mazot ürünlerinin (GTİP: 2710) 2026 yılı ihracat kotasının 400.000 ton olarak belirlendiği ifade edilmektedir. Ukrayna menşeli doğalgazın (GTİP: 2711) ihracatı için sıfır kota uygulanacağı ve bu durumun doğalgaz ihracatının 2026 yılı boyunca yasaklandığı anlamına geldiği belirtilmektedir.

Öte yandan, ibreli ağaçlardan elde edilen yakacak odun (GTİP: 4401 11 00 00) ve işlenmemiş tomrukların (GTİP: 4403) ihracatının da sıfır ihracat kotası kapsamına alındığı bildirilmektedir. Bu önlemin Ukrayna'nın yeniden inşa süreci ve iç tüketim ihtiyacının güvence altına alınması amacıyla uygulandığı vurgulanmaktadır.

Ayrıca, gümüş (GTİP: 7106), altın (GTİP: 7108) ve kıymetli metal hurdasının (GTİP: 7112) ihracatı için sıfır kota belirlendiği aktarılmaktadır. Değerli metallerin finansal piyasalardaki ve savunma sanayiindeki kritik rolü doğrultusunda bu ürünlerin ihracatının kontrol edileceği açıklanmaktadır.

Yazıda devamla, demir-çelik hurdası (GTİP: 7204), bakır hurdası (GTİP: 7404 00) ve kıymetli metal içeren elektrikli-elektronik atıkların (GTİP: 8549 21 00 00 ve 8549 29 00 00) ihracatında da sıfır kota uygulanacağı belirtilmektedir. Söz konusu kararın özellikle metalürji ve geri dönüşüm sektörlerinin iç pazardaki ham madde ihtiyacını koruma amacını taşıdığı ifade edilmektedir.

3. Mısır/Sıcak Haddelenmiş Yassı Çelik Ürünleri Korunma Önlemi Soruşturması

Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünden alınan bir yazıda, Mısır tarafından başlatılmış olan Mısır Gümrük Tarife Cetveli'ne göre 7208.10, 7208.25, 7208.26, 7208.27, 7208.36, 7208.37, 7208.38, 7208.39, 7208.40, 7208.51, 7208.52, 7208.53, 7208.54, 7208.90, 7211.14, 7211.19, 7225.30, 7225.40, 7226.91, 7226.99 gümrük tarife pozisyonlu "sıcak haddelenmiş yassı çelik” (hot rolled flat steel) ürünlerinin ithalatına yönelik korunma önlemi (safeguard measure) soruşturmasında ön karar açıklanmış olduğu belirtilmekte ve konuya ilişkin edinilen Dünya Ticaret Örgütü bildirimi Ek 1'de yer almaktadır. Ön karara göre; Ek 2'de yer alan tabloda belirtilen oranlarda önlem alınmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

EK 1: DTÖ Bildirimi

EK 2: Tablo

4. İran'a Tüketim Amaçlı Soya Fasulyesi İhracatı

Ticaret Bakanlığından alınan bir yazıda, İran İslam Cumhuriyeti Bitki Koruma Organizasyonu'ndan Tarım ve Orman Bakanlığına intikal eden bir örneği ekli yazıya yapılan atıfla, İran'a tüketim amaçlı soya fasulyesi (Glycine max) ithalatında talep edilen bitki sağlığı gerekliliklerinin bildirildiği, tüketim amaçlı soya fasulyesinin İran'a ihracatında çimlenme kapasitesinin azaltılması amacıyla ekte detayları belirtilen ısıtma işlemine tabi tutulmasının talep edildiği ifade edilmektedir. Ayrıca, tüketim amaçlı soya fasulyesi ithalatının, İran'daki gümrük giriş noktalarında bitki karantina görevlilerince sevkiyatın denetlenmesini müteakip gerçekleştirilebileceğinin ve anılan denetimde ısıtma işleminin doğruluğunun teyit edilerek uygun bulunması halinde ürünlerin girişine izin verileceğinin bildirildiği aktarılmaktadır.

Yazıda devamla, ülkemiz limanlarında, İran Bitki Koruma Organizasyonu tarafından bildirilen sıcak su uygulamasının yapılabileceği uygun alan ve altyapı bulunmadığı; İran ulusal bitki koruma organizasyonuna, ürünlerin orijin ülkesinde yükleme aşamasından önce bu uygulamaların yapılması gerektiği yönünde mektup gönderildiği belirtilmektedir.

Diğer taraftan, firmaların menşe ülkelerden getirdikleri tüketim amaçlı soya fasulyesinin ülkemiz üzerinden İran'a yeniden ihracatını talep edecek olmaları halinde, anılan ürünün menşe ülkesinde yükleme öncesinde ısıtma işlemine tabi tutulmasının sağlanması ve menşei ülkesinden alacakları Bitki Sağlık Sertifikasında bu işlemin belirtilmesinin olası mağduriyetlerin önlenmesi bakımından önem arz ettiği ifade edilmektedir.

EK 3: İran Bitki Koruma Organizasyonunun Yazısı

EK 4: İran Bitki Koruma Organizasyonunun Yazısı Gayriresmi Tecümesi

5. Birleşik Krallık SKDM İkincil Mevzuat Düzenlemeleri

Türkiye İhracatçılar Meclisinden iletilen yazıda Ticaret Bakanlığından alınan bir yazıya yapılan atıfla, Birleşik Krallık (BK) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesinin öngörüldüğü aktarılmaktadır.

Bu kapsamda, SKDM politikasındaki gelişmeleri kamuoyuna duyurarak paydaşların görüşlerini derleyen SKDM Uluslararası Grubundan alınan bildirimde; "https://www.gov.uk/government/consultations/draft-regulations-carbon-border-adjustmentmechanism-cbam” adresinden erişilebilen SKDM'ye ilişkin taslak nitelikteki ikincil düzenlemelerin 10 Şubat 2026 tarihinde yayımlandığı ve düzenlemelere yönelik olası görüş ve önerilerin 25 Mart 2026 tarihine kadar cbampolicyteam@hmrc.gov.uk adresine iletilebileceği belirtilmektedir.

Yazıda devamla, söz konusu düzenlemelere ilişkin görüşlerin adı geçen e-posta adresine ve eş zamanlı olarak Ticaret Bakanlığına (tugruln@ticaret.gov.tr) iletilmesi hususuna değinilmektedir.

---

Ekler:
EK 1 DTÖ Bildirimi.pdf

EK 2 Tablo.docx

EK 3 İran Bitki Koruma Organizasyonunun Yazısı.pdf

EK 4 İran Bitki Koruma Organizasyonunun Yazısı Gayriresmi Tecümesi.docx